W sprawie prowadzonej przez adw. Macieja Obrębskiego i r. pr. Artura Pietruszkę spadkobiercy ostatniego przedwojennego właściciela pałacu w powiecie jarocińskim zostali wpisani do księgi wieczystej jako współwłaściciele. Nieruchomość była własnością rodziny Klientów do 1944 roku, gdy przejął ją Skarb Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej z 1944 roku.
W 2022 roku Wojewoda Wielkopolski stwierdził ostatecznie, że pałac nie podlega pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o reformie rolnej. To oznaczało, że nieruchomość nigdy nie stała się własnością państwa. Spadkobiercy złożyli wniosek o wpis do księgi wieczystej.
Referendarz sądowy oddalił wniosek. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja nie przesądza o aktualnym stanie prawnym nieruchomości w zakresie własności, a spadkobiercy powinni wystąpić z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Sąd Rejonowy w Jarocinie podtrzymał odmowę, kwestionując przedwojenny wpis własności na rzecz przodków Klientów.
Kancelaria złożyła w imieniu spadkobierców obszerną apelację, wskazując na wadliwość stanowiska Sądu pierwszej instancji. Argumentacja Kancelarii opierała się na dwóch podstawach.
Po pierwsze, dowodziliśmy, że księgi wieczyste – prowadzone jeszcze na podstawie pruskich przepisów z XVIII wieku – zawierały szczegółowe, prawidłowe wpisy prawa własności na rzecz przodków Klientów Kancelarii oraz że nabyli Oni własność pałacu zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB). Do przejścia własności potrzebna była wtedy dodatkowa czynność, tak zwane „powzdanie”. Tę czynność można określić jako zgodę dotychczasowego właściciela na przejście własności na rzecz kupującego.
Po drugie, w oparciu o szczegółową analizę orzecznictwa i zmian przepisów wykazywaliśmy, że dawne księgi wieczyste – choć zamknięte – pozostają dokumentami urzędowymi, zaświadczającymi stan prawny nieruchomości w sposób pewny. Wobec tego, sąd wieczystoksięgowy nie może dowolnie kwestionować treści dawnych ksiąg wieczystych, domagając się przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających prawo własności.
Sąd Okręgowy w Kaliszu w całości podzielił argumentację przedstawioną w apelacji i nakazał wpisać prawo własności spadkobierców do księgi wieczystej.
Zagadnienia związane z przejęciem nieruchomości w oparciu o dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej są skomplikowane i nawet w praktyce sądowej są rzadko spotykane. Jak pokazuje przykład opisanej sprawy, skorzystanie z pomocy profesjonalistów, którzy przedstawią stan prawny z uwzględnieniem dawnych przepisów i orzecznictwa, może być bardzo pomocne.